Σύμβαση Εργασίας

Η σύμβαση εργασίας είναι η νομική συμφωνία που καθορίζει τους όρους της εργασιακής σχέσης. Πριν υπογράψεις οτιδήποτε, ξέρε τα δικαιώματά σου. Δεν χρειάζεται να είναι έγγραφη για να ισχύει — ακόμα και η προφορική συμφωνία δεσμεύει τα αφεντικά.

Τύποι σύμβασης

• Σύμβαση Αορίστου Χρόνου — η κανονική μισθωτή σχέση εργασίας, χωρίς τέλος
• Σύμβαση Ορισμένου Χρόνου — για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ή έργο
• Μερική Απασχόληση — λιγότερες ώρες από την πλήρη απασχόληση
• Εκ Περιτροπής Εργασία — εργασία λιγότερες ημέρες την εβδομάδα ή τον μήνα
• Εποχιακή Απασχόληση — εργασία περιορισμένης, εποχικής διάρκειας
• Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης — δανεισμός εργαζομένων μέσω ΕΠΑ
• Πολλαπλή Απασχόληση — παράλληλη εργασία σε περισσότερους εργοδότες
• Εθελοντική Εργασία — όρια και προϋποθέσεις της άμισθης προσφοράς
• Μαθητεία — συμβάσεις μαθητείας και πρακτικής άσκησης
• Απασχόληση Ανηλίκων — ειδικοί περιορισμοί για εργαζόμενους κάτω των 18

Τι πρέπει να περιέχει η σύμβαση

Σύμφωνα με το ΠΔ 156/1994 (εναρμόνιση με Οδηγία 91/533/ΕΚ) και τον Ν. 4808/2021 (εναρμόνιση Οδηγίας 2019/1152/ΕΕ), ο εργοδότης υποχρεούται να ενημερώσει εγγράφως τον εργαζόμενο για:

• Ταυτότητα των μερών
• Τόπο παροχής εργασίας
• Τίτλο, βαθμό, κατηγορία θέσης
• Ημερομηνία έναρξης
• Διάρκεια (για ορισμένου χρόνου)
• Ωράριο εργασίας (συμπεριλαμβανομένης τυχόν μεταβλητότητας)
• Αποδοχές και τρόπο καταβολής
• Διάρκεια κανονικής άδειας
• Προθεσμίες προειδοποίησης

Δοκιμαστική περίοδος

Για συμβάσεις αορίστου χρόνου, η δοκιμαστική περίοδος ανέρχεται σε έως 6 μήνες (Ν. 5053/2023 άρθρο 4· ΚΕΔ, ΠΔ 62/2025, άρθρο 2). Χωριστός κανόνας είναι ότι η απόλυση μέσα στους πρώτους 12 μήνες υπηρεσίας γίνεται χωρίς προειδοποίηση ή αποζημίωση — δύο διαφορετικά πράγματα που δεν πρέπει να συγχέονται.

Αναγγελία πρόσληψης

Ο εργοδότης υποχρεούται να αναγγείλει την πρόσληψη στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ πριν από την ανάληψη υπηρεσίας (η εποπτεία ανήκει στην Επιθεώρηση Εργασίας). Αν δεν το κάνει, η πρόσληψη θεωρείται αδήλωτη και ο εργοδότης τιμωρείται.

Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ)

Πέρα από την ατομική σύμβαση, οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ) καθορίζουν ελάχιστους όρους αμοιβής και εργασίας για ολόκληρους κλάδους ή επαγγέλματα. Η ατομική σύμβαση δεν μπορεί να χειροτερεύει τους όρους που ορίζει η ΣΣΕ.

Τι είναι οι ΣΣΕ

Συμφωνίες μεταξύ συνδικαλιστικών οργανώσεων (ή ομοσπονδιών) και εργοδοτικών οργανώσεων (ή μεμονωμένων εργοδοτών) για τους ελάχιστους όρους:

• Αμοιβής (πάνω από τον κατώτατο νόμιμο μισθό)
• Ωραρίου
• Ιεραρχικών βαθμίδων και επιδομάτων
• Άδειας και λοιπών παροχών

Ποιους δεσμεύει μια ΣΣΕ

Μια ΣΣΕ δεσμεύει αυτομάτως:

• Τους εργαζόμενους μέλη του σωματείου που υπέγραψε
• Τους εργοδότες μέλη της εργοδοτικής οργάνωσης που υπέγραψε

Με απόφαση επέκτασης (κήρυξη γενικώς υποχρεωτικής) του Υπουργού Εργασίας, μια ΣΣΕ μπορεί να επεκταθεί σε όλο τον κλάδο, ακόμα και σε εργαζόμενους που δεν είναι μέλη συνδικάτου. Η επέκταση προϋποθέτει ότι η ΣΣΕ δεσμεύει ήδη εργοδότες που απασχολούν πάνω από το 50% των εργαζομένων του κλάδου ή του επαγγέλματος (Ν. 1876/1990 άρθρο 11, όπως ισχύει μετά τον Ν. 4635/2019 άρθρο 56).

Μετενέργεια: τι γίνεται μετά τη λήξη

Μετά τη λήξη μιας ΣΣΕ, αυτή εξακολουθεί να ισχύει αυτούσια για 3 μήνες (παράταση). Αν δεν συναφθεί νέα, μετά το τρίμηνο διατηρούνται ως όροι της ατομικής σύμβασης μόνο ο βασικός μισθός/ημερομίσθιο και τέσσερα επιδόματα (ωρίμανσης, τέκνων, σπουδών, επικίνδυνης εργασίας) — τα υπόλοιπα καταργούνται. Αυτό λέγεται μετενέργεια (ΠΥΣ 6/2012). Ο εργοδότης πάντως δεν μπορεί να μειώσει μονομερώς αυτά τα διατηρούμενα δικαιώματα.

Πώς να μάθεις αν υπάρχει ΣΣΕ στον κλάδο σου

• Ρώτα το συνδικάτο του κλάδου σου — βλ. Συνδικαλισμός
• Ελέγξτε στον ΟΜΕΔ (omed.gr) που τηρεί αρχείο ΣΣΕ
• Ελέγξτε στο Υπουργείο Εργασίας (ypergasias.gov.gr)

Τι κάνω αν τα αφεντικά δεν εφαρμόζουν τη ΣΣΕ

1. Ζήτησε γραπτώς εφαρμογή των όρων της ΣΣΕ
2. Κατάγγελλε στην Επιθεώρηση Εργασίας (τηλ. 1555)
3. Απευθύνσου στο συνδικάτο για συλλογική δράση

Πρόσληψη & τυπικές υποχρεώσεις εργοδότη

• Αναγγελία Πρόσληψης (Εργάνη) — υποχρεωτική δήλωση πρόσληψης πριν από την ανάληψη υπηρεσίας
• Αναγκαστικές Προσλήψεις — υποχρεωτικές προσλήψεις ειδικών κατηγοριών (ΑμεΑ κ.ά.)
• Κανονισμός Εργασίας — οι εσωτερικοί κανόνες της επιχείρησης και τα όριά τους
• Βιβλία & Αρχεία Εργοδότη — τι υποχρεούται να τηρεί και να σου δείχνει ο εργοδότης
• Βεβαίωση Εργασίας — το έγγραφο που πιστοποιεί τη σχέση εργασίας σου
• Βεβαίωση Προϋπηρεσίας — αποδεικτικό των ετών εργασίας για μελλοντικά δικαιώματα
• Προσωπικά Δεδομένα στην Εργασία — τα δικαιώματά σου στην προστασία δεδομένων (GDPR)

Προστασία & ίση μεταχείριση

• Ίση Μεταχείριση — απαγόρευση διακρίσεων στην εργασία
• Ηθική Παρενόχληση (Mobbing) — αναγνώριση και αντιμετώπιση της ηθικής παρενόχλησης
• Σεξουαλική Παρενόχληση στον Εργασιακό Χώρο — προστασία και διαδικασία καταγγελίας
• Παρενόχληση & Πίεση σε Εγκύους Εργαζόμενες — ειδική προστασία της εγκυμοσύνης
• Προστασία Μαρτύρων Δημοσίου Συμφέροντος — προστασία όσων καταγγέλλουν παρανομίες (whistleblowers)
• Σύμφωνο Συμβίωσης — Εργασιακά Δικαιώματα — εξίσωση εργασιακών δικαιωμάτων με τον γάμο

Μεταβολές & αναστολή της σχέσης εργασίας

• Αναστολή Σύμβασης Εργασίας — πότε «παγώνει» νόμιμα η σύμβαση
• Διαθεσιμότητα — προσωρινή θέση σε διαθεσιμότητα και η αμοιβή της
• Βλαπτική Μεταβολή — μονομερής δυσμενής αλλαγή των όρων εργασίας
• Μεταβίβαση Επιχείρησης — τι γίνεται με τα δικαιώματά σου σε αλλαγή ιδιοκτησίας
• Στράτευση — Εργασιακά Δικαιώματα — προστασία της θέσης κατά τη στρατιωτική θητεία

Λήξη σχέσης & αξιώσεις

• Θάνατος Εργαζόμενου — τα δικαιώματα των κληρονόμων
• Θάνατος Εργοδότη — τι ισχύει για τη σύμβασή σου
• Παραγραφή Εργατικών Αξιώσεων — οι προθεσμίες μέσα στις οποίες διεκδικείς

Συλλογικά δικαιώματα & δράση

• Συνδικαλισμός — το δικαίωμα οργάνωσης και συλλογικής εκπροσώπησης
• Απεργία — το θεμελιώδες δικαίωμα στην απεργία και οι όροι άσκησής του
• Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ) — ελάχιστοι όροι αμοιβής και εργασίας ανά κλάδο
• Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΕΓΣΣΕ) — το εθνικό «δάπεδο» θεσμικών όρων εργασίας
• Διαβούλευση & Ενημέρωση Εργαζόμενων — δικαίωμα ενημέρωσης πριν από κρίσιμες αποφάσεις
• Συμβούλια Εργαζομένων — εκλεγμένα όργανα εκπροσώπησης μέσα στην επιχείρηση

Ειδικοί κλάδοι

• Ξενοδοχοϋπάλληλοι — ειδικές ρυθμίσεις για τον ξενοδοχειακό κλάδο
• Οικοδόμοι (Κατασκευαστικός Τομέας) — ειδικό καθεστώς οικοδόμων και ενσήμων ΙΚΑ
• Οικιακοί Μισθωτοί — δικαιώματα εργαζομένων σε νοικοκυριά

Νομοθεσία

• Ν. 1876/1990 — Ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις, ΣΣΕ (κωδικοποιημένο στον ΚΕΔ, ΠΔ 62/2025, άρθρα 394–414)
• Ν. 4635/2019 — Επαναφορά του μηχανισμού επέκτασης ΣΣΕ (άρθρο 56)
• Ν. 5053/2023 — Δοκιμαστική περίοδος έως 6 μήνες (άρθρο 4· ΚΕΔ, ΠΔ 62/2025, άρθρο 2)
• Ν. 4808/2021 — Σύγχρονες ρυθμίσεις (ΣΣΕ, ατομικά δικαιώματα)
• ΠΔ 156/1994 — Υποχρέωση γραπτής ενημέρωσης εργαζόμενου (πλέον στον ΚΕΔ, ΠΔ 62/2025, ΜΕΡΟΣ Γ΄)