Κανονισμός Εργασίας
Ο κανονισμός εργασίας είναι ένα εσωτερικό κείμενο της επιχείρησης που ορίζει τους κανόνες λειτουργίας: ωράρια, πειθαρχικές διαδικασίες, υποχρεώσεις εργαζομένων και εργοδότη. Σε πολλές εταιρείες μοιράζεται ως «εσωτερικός κανονισμός» ή «employee handbook». Δεν είναι ιερό κείμενο — υπόκειται στον νόμο, στις ΣΣΕ, και μπορείς να τον αμφισβητήσεις.
Πότε είναι υποχρεωτικός
Σύμφωνα με το ΝΔ 3789/1957, επιχειρήσεις που απασχολούν περισσότερους από 70 εργαζόμενους υποχρεούνται να έχουν γραπτό κανονισμό εργασίας. Τα δικαστήρια έχουν σε ορισμένες περιπτώσεις επεκτείνει αυτή την υποχρέωση και σε μικρότερες επιχειρήσεις, ιδίως όταν ο εργοδότης επικαλείται πειθαρχικές ποινές που δεν έχουν κοινοποιηθεί.
Τι πρέπει υποχρεωτικά να περιέχει
- Χρονοδιάγραμμα εργασίας (ωράρια, βάρδιες, διαλείμματα)
- Κανόνες υγιεινής και ασφάλειας
- Πειθαρχική διαδικασία: είδη παραπτωμάτων, αντίστοιχες κυρώσεις, δικαίωμα ακρόασης του εργαζόμενου πριν την επιβολή ποινής
Τα δικαιώματά σας ως εργαζόμενος
Δικαίωμα ενημέρωσης: Ο εργοδότης οφείλει να σας δώσει αντίγραφο του κανονισμού κατά την πρόσληψη. Αν δεν έχετε λάβει αντίγραφο, ζητήστε το εγγράφως.
Δικαίωμα συναπόφασης: Σε επιχειρήσεις με συμβούλιο εργαζομένων, η κατάρτιση και η τροποποίηση του κανονισμού γίνονται με συναπόφαση — ο εργοδότης δεν μπορεί να τον αλλάξει μονομερώς χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του συμβουλίου (Ν. 1767/1988).
Προστασία από δυσμενέστερες ρυθμίσεις: Κανένα άρθρο του κανονισμού δεν μπορεί να ορίζει χειρότερες συνθήκες από αυτές που προβλέπει ο νόμος ή η εφαρμοστέα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΣΣΕ). Αν υπάρχει αντίφαση, ισχύει πάντα η ευνοϊκότερη για τον εργαζόμενο ρύθμιση.
Τι επιτρέπεται ως πειθαρχική ποινή
Το διευθυντικό δικαίωμα (ΑΚ 652) δίνει στον εργοδότη εξουσία να οργανώνει την εργασία και να επιβάλλει πειθαρχία — αλλά εντός αυστηρών ορίων. Νόμιμες πειθαρχικές ποινές:
- Έγγραφη επίπληξη
- Προσωρινή αποχή χωρίς αποδοχές (για λίγες ημέρες — ο νόμος δεν ορίζει ακριβές ανώτατο όριο, αλλά τα δικαστήρια είναι αυστηρά)
- Απόλυση (ως έσχατο μέτρο)
Παράνομες ποινές — τα αφεντικά δεν μπορούν:
- Να κόβουν μισθό ως τιμωρία
- Να υποβαθμίζουν αναδρομικά ή να αφαιρούν επιδόματα λόγω πειθαρχικού
- Να επιβάλλουν χρηματικά πρόστιμα
- Να μεταθέτουν τιμωρητικά χωρίς νόμιμο λόγο
Αν αμφισβητείτε μια πειθαρχική ποινή
- Ζητήστε πάντα ακρόαση πριν επιβληθεί ποινή — αυτό είναι δικαίωμά σας
- Αν επιβληθεί ποινή χωρίς ακρόαση, είναι δυνητικά άκυρη
- Καταγράψτε τα γεγονότα και φυλάξτε όλα τα έγγραφα
- Προσφύγετε πρώτα στην εσωτερική διαδικασία ενστάσεων (αν υπάρχει στον κανονισμό)
- Αν δεν λυθεί, καταγγείλτε στην Επιθεώρηση Εργασίας (1555) ή ασκήστε αγωγή στο εργατικό δικαστήριο
Πότε ένας κανονισμός είναι άκυρος
Κάθε όρος κανονισμού που παραβιάζει αναγκαστική διάταξη νόμου ή ΣΣΕ είναι αυτοδικαίως άκυρος. Δεν χρειάζεσαι δικαστική απόφαση για να μην τον τηρείς — αν και η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων ή η καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας σου δίνουν νομική κάλυψη. Αν το συνδικάτο σου αμφισβητήσει έναν άκυρο κανονισμό συλλογικά, η δύναμή σου πολλαπλασιάζεται.
Νομοθεσία
- ΝΔ 3789/1957 (άρθρο 1) — Υποχρέωση κατάρτισης κανονισμού εργασίας σε επιχειρήσεις με περισσότερους από 70 εργαζόμενους (κωδικοποιημένο στον ΚΕΔ, ΠΔ 62/2025)
- Ν. 1767/1988 — Συμβούλια εργαζομένων· συναπόφαση στην κατάρτιση/τροποποίηση του κανονισμού εργασίας
- ΑΚ 652 — Διευθυντικό δικαίωμα εργοδότη
- Ν. 4808/2021 — Σύγχρονο πλαίσιο εργασιακών σχέσεων· Ανεξάρτητη Αρχή «Επιθεώρηση Εργασίας»