Μαθητεία

Η μαθητεία είναι μια ιδιαίτερη μορφή σύμβασης που συνδυάζει εργασία και επαγγελματική κατάρτιση. Στη θεωρία, δίνει σε νέους ανθρώπους τη δυνατότητα να μαθαίνουν ένα επάγγελμα ενώ αμείβονται. Στην πράξη, χρησιμοποιείται συχνά ως εργαλείο εκμετάλλευσης — για να πληρώνουν τα αφεντικά νέους εργαζόμενους κάτω από τον κατώτατο μισθό.

Νομικό πλαίσιο

Ο Ν. 4763/2020 καθιέρωσε το Εθνικό Σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης και ρύθμισε τη μαθητεία στο πλαίσιο προγραμμάτων ΙΕΚ, ΕΠΑΛ (δυικό σύστημα) και άλλων πιστοποιημένων δομών κατάρτισης.

Ποιοι μπορούν να συνάψουν σύμβαση μαθητείας

• Νέοι 15–24 ετών (κατά κανόνα), σε συνδυασμό με εγγραφή σε πιστοποιημένο πρόγραμμα κατάρτισης
• Σε ορισμένα προγράμματα ΔΥΠΑ, το ηλικιακό όριο ανεβαίνει έως 29 ή 35 ετών

Αμοιβή μαθητευόμενου

Ο μαθητευόμενος δικαιούται τουλάχιστον 75% του κατώτατου μισθού (ήτοι 660 €/μήνα για πλήρη απασχόληση, βάσει κατώτατου 880 €/2025). Δεν εφαρμόζονται αυξήσεις λόγω προϋπηρεσίας κατά τη διάρκεια της μαθητείας.

Αν κάνεις την ίδια δουλειά με τους υπόλοιπους εργαζόμενους χωρίς ουσιαστική κατάρτιση, η σύμβαση μαθητείας είναι καταχρηστική και η Επιθεώρηση Εργασίας μπορεί να την αναχαρακτηρίσει σε κανονική σύμβαση εξαρτημένης εργασίας — με αναδρομική καταβολή της διαφοράς μισθού.

Διάρκεια

Συνήθως 6–12 μήνες, με δυνατότητα παράτασης έως 24 μήνες σε ορισμένα προγράμματα. Η διάρκεια πρέπει να είναι προκαθορισμένη στη σύμβαση.

Ασφαλιστική κάλυψη

Οι μαθητευόμενοι είναι ασφαλισμένοι στον ΕΦΚΑ με χαμηλότερες εισφορές (ειδικές κλάσεις ασφάλισης για μαθητεία). Αυτό μειώνει το κόστος για τον εργοδότη αλλά δεν επηρεάζει τα δικαιώματα ασθένειας και ατυχήματος του μαθητευόμενου.

Υποχρεώσεις εργοδότη

Ο εργοδότης δεν είναι απλώς «φθηνός εργοδότης» — έχει συγκεκριμένες υποχρεώσεις:

• Ορισμός υπεύθυνου μέντορα που εποπτεύει την κατάρτιση
• Παροχή πραγματικής κατάρτισης, όχι μόνο εκτέλεσης εργασιών
• Βεβαίωση από τον φορέα κατάρτισης για την πρόοδο του μαθητευόμενου

Μετατροπή σε κανονική σύμβαση

Αν, μετά τη λήξη της μαθητείας, ο εργοδότης προσλάβει τον μαθητευόμενο με κανονική σύμβαση, ο χρόνος μαθητείας μετράει ως προϋπηρεσία για τον υπολογισμό μισθού, επιδομάτων και αποζημίωσης απόλυσης.

Προγράμματα ΔΥΠΑ με επιδότηση

Ο ΔΥΠΑ επιδοτεί ορισμένα προγράμματα μαθητείας, καταβάλλοντας στον εργοδότη μηνιαίο ποσό για κάθε μαθητευόμενο. Αυτό δεν αποτελεί λόγο για πληρωμή χαμηλότερης αμοιβής στον μαθητευόμενο — επιδότηση και μισθός είναι ανεξάρτητα.

Πότε η μαθητεία είναι καταχρηστική

Προσέξτε αν:

• Δεν υπάρχει πραγματικό πρόγραμμα κατάρτισης
• Κάνετε την ίδια δουλειά με μόνιμους εργαζόμενους
• Η σύμβαση ανανεώνεται επ' αόριστον χωρίς μετατροπή
• Δεν έχετε μέντορα ούτε αξιολόγηση

Σε αυτές τις περιπτώσεις κατάγγελλε στην Επιθεώρηση Εργασίας (1555). Η Επιθεώρηση Εργασίας μπορεί να αναχαρακτηρίσει τη σχέση και να επιβάλει πρόστιμο στα αφεντικά, ενώ δικαιούσαι αναδρομική καταβολή της διαφοράς μισθού. Μην ανέχεσαι εκμετάλλευση σιωπηλά — η καταγγελία προστατεύει και τους επόμενους νέους στον ίδιο χώρο εργασίας.

Νομοθεσία

• Ν. 4763/2020 — Εθνικό Σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Διά Βίου Μάθησης
• Ν. 4808/2021 — Για την Προστασία της Εργασίας (γενικές αρχές εργασιακών σχέσεων)