Σεξουαλική Παρενόχληση στον Εργασιακό Χώρο
Η σεξουαλική παρενόχληση στον εργασιακό χώρο είναι παράνομη. Δεν είναι "παρεξήγηση", δεν είναι "φλερτ", δεν είναι θέμα "χιούμορ". Είναι παραβίαση του νόμου που γεννά ποινική και αστική ευθύνη.
Νομικός ορισμός
Σύμφωνα με τον Ν. 4808/2021, σεξουαλική παρενόχληση είναι οποιαδήποτε μορφή ανεπιθύμητης λεκτικής, μη λεκτικής ή σωματικής συμπεριφοράς σεξουαλικού χαρακτήρα, με σκοπό ή αποτέλεσμα την προσβολή της αξιοπρέπειας του ατόμου, ιδίως όταν δημιουργεί εκφοβιστικό, εχθρικό, ταπεινωτικό, εξευτελιστικό ή επιθετικό περιβάλλον.
Παραδείγματα (μη εξαντλητικός κατάλογος):
- Σεξουαλικά σχόλια, υπαινιγμοί, "αστεία"
- Αναρμόστιες χειρονομίες ή βλέμματα
- Ανεπιθύμητη σωματική επαφή
- Αποστολή σεξουαλικού υλικού (email, WhatsApp, κλπ.)
- Αίτηση σεξουαλικής χάρης ως όρος πρόσληψης, προαγωγής ή διατήρησης θέσης ("quid pro quo")
Ποιος ευθύνεται
Ο εργοδότης ευθύνεται για σεξουαλική παρενόχληση που διαπράττεται από:
- Στελέχη και προϊσταμένους
- Συναδέλφους
- Πελάτες ή τρίτους — αν ο εργοδότης γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει και δεν έλαβε μέτρα
Δεν μπορεί να πει "δεν ήξερα" αν δεν έχει θεσπίσει τη νόμιμη διαδικασία — και εσύ δεν υποχρεούσαι να ανεχτείς την έλλειψή της σιωπηλά.
Υποχρεώσεις εργοδότη
Κάθε εργοδότης υποχρεούται να έχει γραπτή πολιτική πρόληψης και αντιμετώπισης παρενόχλησης, να ορίσει αρμόδιο πρόσωπο παραλαβής καταγγελιών (confidential counsellor), να τηρεί εμπιστευτική διαδικασία εξέτασης, και να ενημερώνει τους εργαζόμενους για τα δικαιώματά τους.
Αν η επιχείρηση έχει 20+ εργαζόμενους, η πολιτική πρέπει να είναι γραπτή και ανηρτημένη. Η μη τήρηση αποτελεί αυτοτελή παραβίαση του νόμου.
Τα δικαιώματά σου
Δικαίωμα αποχώρησης με αποδοχές
Αν υφίστασαι παρενόχληση και κατά την εύλογη πεποίθησή σου υπάρχει επικείμενος σοβαρός κίνδυνος για τη ζωή, την υγεία ή την ασφάλειά σου — ιδίως όταν δράστης είναι ο ίδιος ο εργοδότης ή δεν λαμβάνει μέτρα — έχεις δικαίωμα να αποχωρήσεις από τον εργασιακό χώρο για εύλογο χρόνο, χωρίς στέρηση μισθού ή άλλη δυσμενή συνέπεια. Δεν είσαι υποχρεωμένη/ος να συνεχίσεις να δουλεύεις δίπλα στον δράστη. Ενημέρωσε τον εργοδότη γραπτώς για το περιστατικό και τους λόγους της αποχώρησης (Ν. 4808/2021 άρθρο 12 §3 → ΚΕΔ άρθρα 58–69).
Εσωτερική καταγγελία
Υπόβαλε καταγγελία στον αρμόδιο υπεύθυνο της επιχείρησης — η διαδικασία πρέπει να είναι εμπιστευτική. Αν δεν υπάρχει τέτοιο πρόσωπο ή δεν σου δίνεται πρόσβαση, αυτό αποτελεί ήδη παραβίαση του νόμου.
Καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας
Μπορείς να καταγγείλεις στην Επιθεώρηση Εργασίας (ανεξάρτητη αρχή, τηλ. 1555 ή online) ανεξάρτητα από τη διαδικασία. Η Επιθεώρηση διεξάγει αυτεπάγγελτη έρευνα και επιβάλλει πρόστιμα στον εργοδότη.
Αστική αγωγή
Μπορείς να ζητήσεις αποζημίωση για:
- Ηθική βλάβη (χρηματική ικανοποίηση, ΑΚ 932)
- Υλική ζημία (αποδοχές που έχασες, δαπάνες)
- Παράλειψη επανάληψης της συμπεριφοράς
Ποινική καταγγελία
Η σεξουαλική παρενόχληση συνιστά ποινικό αδίκημα (ΠΚ 337), ιδίως η παράγραφος 4 που τυποποιεί την προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας σε βάρος προσώπου που εξαρτάται εργασιακά από τον δράστη ή όταν ο δράστης εκμεταλλεύεται την ανάγκη ενός προσώπου να εργαστεί. Η ποινική καταγγελία γίνεται στην αστυνομία ή εισαγγελία. Ποινική και αστική διαδικασία τρέχουν παράλληλα — η μία δεν εμποδίζει την άλλη.
Απαγόρευση αντιποίνων
Αν υποβάλεις καταγγελία και σε μετά απολύσουν, υποβιβάσουν ή δέχεσαι εκφοβισμό, αυτό είναι αντίποινα — επίσης παράνομα. Η απόλυση που ακολουθεί καταγγελία παρενόχλησης τεκμαίρεται άκυρη. Ο εργοδότης πρέπει να αποδείξει ότι η απόλυση δεν συνδέεται με την καταγγελία.
Μη υπογράψεις τίποτα. Αν σου ζητηθεί να υπογράψεις "οικειοθελή αποχώρηση" ή οποιοδήποτε έγγραφο μετά από καταγγελία, αρνήσου. Πάρε χρόνο, συμβουλεύσου συνδικάτο ή δικηγόρο.
Πώς να τεκμηριώσεις τα περιστατικά
Η τεκμηρίωση είναι κρίσιμη. Άρχισε αμέσως:
- Κράτα ημερολόγιο με ημερομηνία, ώρα, τόπο, λεπτομέρειες κάθε περιστατικού
- Αποθήκευε μηνύματα (email, SMS, WhatsApp) — screenshoot με ημερομηνία
- Σημείωσε μάρτυρες αν υπάρχουν
- Κράτα αντίγραφα κάθε εγγράφου που στέλνεις ή λαμβάνεις από τον εργοδότη
- Αν υποβάλεις εσωτερική καταγγελία, ζήτα επιβεβαίωση παραλαβής εγγράφως
Πού να πας αμέσως
- Επιθεώρηση Εργασίας (ανεξάρτητη αρχή): τηλ. 1555, hli.gov.gr
- Συνήγορος του Πολίτη: synigoros.gr — δωρεάν, ανεξάρτητος φορέας
- ΓΓΙ (Γενική Γραμματεία Ισότητας): isotita.gr
- Σωματείο / συνδικάτο σου — η πρώτη κλήση που πρέπει να κάνεις. Μη σιωπάς.
Δες επίσης
- Ηθική Παρενόχληση — ευρύτερο πλαίσιο παρενόχλησης στον εργασιακό χώρο
- Ίση Μεταχείριση — η παρενόχληση ως μορφή διάκρισης
- Άδικη Απόλυση — αν σε απολύσουν για την καταγγελία
Νομοθεσία
- Ν. 4808/2021 — Άρθρα 4–19: μέτρα κατά της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία (Σύμβαση ΔΟΕ 190) — ορισμός, υποχρεώσεις εργοδότη, δικαιώματα θιγομένων (άρθρο 12), απαγόρευση αντιποίνων (άρθρο 13), βάρος απόδειξης (άρθρο 15)
- ΚΕΔ (ΠΔ 62/2025) — Άρθρα 58–69: κωδικοποίηση των μέτρων κατά της βίας και της παρενόχλησης (βάρος απόδειξης: άρθρο 68)
- Ν. 4604/2019 — Ισότητα των φύλων στη δημόσια ζωή (βάση για μέτρα κατά παρενόχλησης)
- Ν. 3896/2010 — Ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών στην απασχόληση (άρθρο 2: ορισμός σεξουαλικής παρενόχλησης)
- ΠΚ 337 — Ποινικός Κώδικας, προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας· ιδίως παρ. 4 για την εργασιακή/υπηρεσιακή σχέση