Οικειοθελής Αποχώρηση (Παραίτηση)

ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Η υπογραφή "οικειοθελούς αποχώρησης" είναι η πιο κοστοβόρα λάθος κίνηση που μπορεί να κάνεις. Μην υπογράψεις τίποτα επί τόπου — ποτέ, υπό καμία πίεση. Ζήτα χρόνο. Βγες από το γραφείο. Πάρε τηλέφωνο το σωματείο ή δικηγόρο πριν βάλεις την υπογραφή σου οπουδήποτε.

Τι είναι η οικειοθελής αποχώρηση

Η οικειοθελής αποχώρηση (ή παραίτηση) είναι η εκούσια λύση της σύμβασης εργασίας με πρωτοβουλία του εργαζόμενου. Η διαφορά με την απόλυση:

Η παραίτηση κοστίζει — χάνεις αποζημίωση και επίδομα ανεργίας.

Ο κίνδυνος της "παραίτησης" υπό πίεση

Είναι εξαιρετικά συνηθισμένη η εξής τακτική: τα αφεντικά θέλουν να "ξεφορτωθούν" κάποιον χωρίς να πληρώσουν αποζημίωση. Σε καλούν στο γραφείο με ένα ήδη έτοιμο έγγραφο "οικειοθελούς αποχώρησης" και σου λένε "είναι τυπικά", "δεν σε επηρεάζει", "αλλιώς θα έχεις πρόβλημα". Αυτή είναι εξαναγκαστική πίεση — και είναι παράνομη.

Μην υπογράψεις. Ούτε "για να δεις τι λέει". Ούτε "αφού είναι τυπικά". Μια φορά που υπογράψεις, πολύ δύσκολα ακυρώνεται — και τα αφεντικά το ξέρουν αυτό. Γι' αυτό βιάζονται.

Πότε η "παραίτηση" αντιμετωπίζεται ως απόλυση

Ο νόμος και η νομολογία αναγνωρίζουν ότι η παραίτηση μπορεί να είναι εξαναγκαστική — δηλαδή να αποτελεί απόλυση "μεταμφιεσμένη" σε παραίτηση — στις εξής περιπτώσεις:

• Βλαπτική Μεταβολή: ο εργοδότης άλλαξε ουσιωδώς τους όρους σε βάρος σου και δεν μπορούσες να συνεχίσεις
• Μη καταβολή μισθού: ο εργοδότης δεν πλήρωνε ή πλήρωνε ανεπαρκώς
• Αφόρητες συνθήκες εργασίας: mobbing, παρενόχληση, εχθρικό περιβάλλον που τεκμηριώνεται
• Πίεση/εξαναγκασμός: η παραίτηση δόθηκε υπό απειλή, εξαπάτηση ή άλλη ψυχολογική βία

Αν ισχύει κάτι από τα παραπάνω, μπορείς να ακυρώσεις την παραίτηση νομικά και να αξιώσεις αποζημίωση σαν να σε είχαν απολύσει. Ενημέρωσε το σωματείο αμέσως — όσο πιο γρήγορα καταγραφεί η πίεση που δέχθηκες, τόσο πιο ισχυρή είναι η νομική σου θέση.

Το τεκμήριο «οικειοθελούς αποχώρησης» — η νέα παγίδα

Από τον Ν. 5053/2023 (άρθρο 23) τα αφεντικά έχουν έναν νέο τρόπο να «βαφτίσουν» μια απόλυση σε παραίτηση χωρίς να πληρώσουν αποζημίωση: το τεκμήριο οικειοθελούς αποχώρησης. Αν απουσιάσεις αδικαιολόγητα για περισσότερες από 5 συναπτές εργάσιμες ημέρες, ο εργοδότης μπορεί — αφού πρώτα σου στείλει όχληση (με κάθε πρόσφορο γραπτό τρόπο), την αναρτήσει στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και περιμένει άλλες 5 εργάσιμες ημέρες — να δηλώσει τη σχέση ως λυθείσα με οικειοθελή αποχώρηση.

Η άμυνά σου: μην αφήνεις αδικαιολόγητα κενά· αν λείπεις, ενημέρωσε γραπτά και κράτα αποδείξεις. Και πρόσεξε — ο νόμος εξαιρεί ρητά την αποχή λόγω επίσχεσης εργασίας: αν έχεις νόμιμη επίσχεση για απλήρωτους μισθούς, η απουσία σου δεν μπορεί να μετατραπεί σε «παραίτηση».

Πώς γίνεται έγκυρη παραίτηση

Η παραίτηση πρέπει να είναι:

1. Γραπτή (απαιτείται εγγράφως)
2. Σαφής (χωρίς αμφιβολία ως προς την πρόθεση)
3. Ελεύθερη (χωρίς πίεση, εξαπάτηση ή δυσαναλόγως δυσμενείς συνθήκες)

Η παραίτηση δεν απαιτεί αποδοχή από τον εργοδότη — αρκεί να φτάσει σε γνώση του.

Ανάκληση παραίτησης

Αν υπέγραψες παραίτηση υπό:

• Άμεσο εξαναγκασμό (απειλή, εκβιασμό)
• Πλάνη (σου είπαν ψέματα για το τι υπέγραφες)
• Απειλή που σε οδήγησε σε φόβο για σοβαρή βλάβη

...τότε μπορείς να ακυρώσεις την παραίτηση στο δικαστήριο βάσει ΑΚ 140 (πλάνη), ΑΚ 147 (απάτη) ή ΑΚ 150 (απειλή). Η αγωγή πρέπει να κατατεθεί εντός 3 μηνών από την παραίτηση.

Προθεσμία προειδοποίησης (notice period)

Η προθεσμία προειδοποίησης που οφείλει ο εργαζόμενος όταν παραιτείται είναι το ήμισυ εκείνης που θα όφειλε ο εργοδότης για απόλυση με προειδοποίηση, με ανώτατο όριο τους 3 μήνες. (Δεν είναι οι ίδιες προθεσμίες με του εργοδότη — είναι οι μισές.)

Στην πράξη η υποχρέωση αυτή είναι ασθενής: ο εργαζόμενος δεν χάνει αποζημίωση (δεν δικαιούται ούτως ή άλλως), και η τυχόν αποζημίωση προς τον εργοδότη για μη τήρηση της προθεσμίας δεν μπορεί να υπερβεί τις αποδοχές 3 μηνών (Ν. 2112/1920 άρθρο 4· κωδικοποιημένο στον ΚΕΔ, ΠΔ 62/2025).

Τι δικαιούσαι μετά από παραίτηση

• Αδιάθετη ετήσια άδεια σε χρήμα (όλες οι μέρες που δεν πήρες άδεια) — Ετήσια Άδεια
• Αναλογία δώρων (Χριστουγέννων, Πάσχα) για το έτος αποχώρησης
• Κανονικές αποδοχές μέχρι την ημέρα λύσης
• Βεβαίωση προϋπηρεσίας

Δεν δικαιούσαι: αποζημίωση απόλυσης, επίδομα ανεργίας (ΔΥΠΑ) σε κανονικές περιπτώσεις.

Επίδομα ανεργίας μετά από παραίτηση — εξαιρέσεις

Κατά κανόνα δεν δικαιούσαι επίδομα ανεργίας. Εξαίρεση: αν αποδειχθεί μέσω της Επιθεώρησης Εργασίας ότι η παραίτηση ήταν εξαναγκαστική (constructive dismissal), τότε ο ΔΥΠΑ μπορεί να αναγνωρίσει δικαίωμα σε επίδομα ανεργίας.

Δες επίσης

• Αποζημίωση Απόλυσης — τι χάνεις αν υπογράψεις παραίτηση αντί να απολυθείς
• Βλαπτική Μεταβολή — πότε η βλαπτική μεταβολή δικαιολογεί εξαναγκαστική παραίτηση
• Άδικη Απόλυση — προστασία αν η παραίτηση αποδειχθεί εξαναγκαστική

Νομοθεσία

• Ν. 2112/1920 — Βασικός νόμος για λύση σύμβασης εργασίας (αορίστου χρόνου), αποζημίωση, προθεσμίες
• Ν. 3863/2010 — Τροποποίηση προθεσμιών απόλυσης και αποζημίωσης
• Ν. 4093/2012 — Ισχύουσα κλίμακα αποζημίωσης απόλυσης & προθεσμιών προειδοποίησης (κωδικοποιημένο στον ΚΕΔ, ΠΔ 62/2025)
• Ν. 5053/2023 — άρθρο 23: αναγγελία στο ΕΡΓΑΝΗ & τεκμήριο οικειοθελούς αποχώρησης (εξαιρείται ρητά η επίσχεση εργασίας)
• ΑΚ 140 — Ακύρωση δικαιοπραξίας λόγω ουσιώδους πλάνης
• ΑΚ 147 — Ακύρωση δικαιοπραξίας λόγω απάτης
• ΑΚ 150 — Ακύρωση δικαιοπραξίας λόγω απειλής
• ΑΚ 648 — Έννοια / ορισμός σύμβασης (εξαρτημένης) εργασίας