Ειδικές Άδειες

Ο νόμος προβλέπει ειδικές άδειες για συγκεκριμένες περιστάσεις — πέρα από την Ετήσια Άδεια και τις άδειες οικογενειακών γεγονότων. Κάθε μία είναι δικαίωμα — όχι αίτηση — και χορηγείται χωρίς να αφαιρείται από την κανονική άδεια. Τα αφεντικά δεν μπορούν να τις αρνηθούν ούτε να τις κρεμάσουν ως «χάρη».

Άδεια εκλογών

Οι εργαζόμενοι που είναι εγγεγραμμένοι σε εκλογικό τμήμα διαφορετικής πόλης από τον τόπο εργασίας τους δικαιούνται αμειβόμενη άδεια για να μεταβούν και να ψηφίσουν.

Προσοχή: οι ακριβείς αποστάσεις και ημέρες καθορίζονται με ΚΥΑ πριν από κάθε εκλογική αναμέτρηση και μπορεί να διαφέρουν από τον παραπάνω ενδεικτικό πίνακα. Έλεγχε πάντα την ισχύουσα ΚΥΑ της συγκεκριμένης εκλογικής διαδικασίας.

Η άδεια δίνεται με αίτηση που υποβάλλεις εγκαίρως — εγγράφως, για να υπάρχει αποδεικτικό.

Άδεια αιμοδοσίας

Αν πας σε Κέντρο Αιμοδοσίας, δικαιούσαι:

• Ημέρα της αιμοδοσίας: αμειβόμενη απουσία — δικαίωμά σου, όχι εύνοια
• Τα αφεντικά δεν μπορούν να αρνηθούν ούτε να επιβάλουν περικοπή αποδοχών

Η άδεια καλύπτει την ημέρα της αιμοδοσίας. Σε περίπτωση επιπλοκής ή κακής υγείας μετά, ισχύουν οι κανόνες αδείας ασθένειας.

Άδεια εκπαίδευσης / σπουδών

Εκπαιδευτική άδεια (Ν. 1346/1983)

Εργαζόμενοι μαθητές, σπουδαστές ή φοιτητές (σε δημόσια ή εποπτευόμενα από το κράτος εκπαιδευτικά ιδρύματα) που σπουδάζουν παράλληλα με την εργασία δικαιούνται:

• 30 εργάσιμες ημέρες/έτος άδεια εξετάσεων, άνευ αποδοχών — συνεχόμενες ή τμηματικά
• Μεταπτυχιακοί / υποψήφιοι διδάκτορες: 10 εργάσιμες ημέρες/έτος (άνευ αποδοχών)
• Χορηγείται ανεξαρτήτως ηλικίας, για τη συνήθη διάρκεια σπουδών (+2 έτη)
• Βάση: Ν. 1346/1983 + ΕΓΣΣΕ 1996 (κυρώθηκε με άρθρο 22 Ν. 2556/1997)

Άδεια επαγγελματικής κατάρτισης

Αν ο εργοδότης στέλνει εργαζόμενο σε επαγγελματική κατάρτιση, ο χρόνος αυτός λογίζεται ως χρόνος εργασίας και αμείβεται κανονικά. Ο εργοδότης καλύπτει τα έξοδα.

Άδεια κύησης / εγκυμοσύνης (προγεννητική)

Η έγκυος εργαζόμενη δικαιούται — πέρα από την Άδεια Μητρότητας:

Απαλλαγή από νυχτερινή εργασία

• Από την έναρξη εγκυμοσύνης έως 1 χρόνο μετά τον τοκετό (ή όσο θηλάζει)
• Ο εργοδότης υποχρεούται να της αναθέσει ισοδύναμο ημερήσιο ωράριο

Προγεννητικές εξετάσεις

• Αμειβόμενη άδεια για ιατρικές εξετάσεις / υπέρηχους
• Ο εργαζόμενος πρέπει να ενημερώσει εκ των προτέρων

Θηλασμός / φροντίδα βρέφους

Για 30 μήνες μετά τον τοκετό, η εργαζόμενη (ή ο πατέρας κατόπιν συμφωνίας) δικαιούται μειωμένο ωράριο πλήρως αμειβόμενο — όλες οι μορφές της άδειας φροντίδας τέκνου είναι με αποδοχές και θεωρούνται χρόνος εργασίας:

• 1 ώρα/ημέρα μείωση για όλους τους 30 μήνες, ή
• 2 ώρες/ημέρα τους πρώτους 12 μήνες και 1 ώρα/ημέρα τους επόμενους 6 μήνες, ή
• ισοδύναμες ολόκληρες ημέρες / συνεχόμενη άδεια, κατόπιν συμφωνίας

Δεν υπάρχει καμία «αντιστάθμιση 50%»: ο χρόνος μειωμένου ωραρίου αμείβεται πλήρως (Ν. 4808/2021 άρθρο 37 / ΚΕΔ άρθρο 239).

Άδεια για τέκνα με σοβαρή ασθένεια ή αναπηρία

Εργαζόμενοι γονείς με τέκνο με σοβαρή ασθένεια ή βαριά αναπηρία δικαιούνται:

• 10 εργάσιμες ημέρες/έτος, ΜΕ ΑΠΟΔΟΧΕΣ (ειδική γονική άδεια) — για τέκνα έως 18 ετών με ανάγκη μεταγγίσεων/αιμοκάθαρσης, νεοπλασματική νόσο, ανάγκη μεταμόσχευσης ή σπάνιο νόσημα με αναπηρία ≥67%· καθώς και για τέκνα οποιασδήποτε ηλικίας με βαριά νοητική στέρηση, σύνδρομο Down ή αυτισμό (Ν. 4808/2021 άρθρο 43 / ΚΕΔ άρθρο 245, όπως τροπ. Ν. 4892/2022)
• Σε επιχειρήσεις με 50+ εργαζόμενους: εναλλακτικά μειωμένο ωράριο κατά 1 ώρα/ημέρα για γονέα τέκνου με αναπηρία (Ν. 4808/2021 άρθρο 41 / ΚΕΔ άρθρο 243)
• Δικαίωμα τηλεργασίας (αν εφαρμόζεται στην επιχείρηση) κατά προτεραιότητα

Προσοχή στη σύγχυση: οι «6 ημέρες» που κυκλοφορούν αφορούν άλλο δικαίωμα — την άδεια των ίδιων των εργαζομένων με αναπηρία (ΕΓΣΣΕ), όχι τη γονική άδεια για άρρωστο ή ανάπηρο τέκνο.

Άδεια ασθένειας τέκνου ή εξαρτώμενου μέλους

Εργαζόμενος γονιός, για ασθένεια τέκνου έως 16 ετών (ή μεγαλύτερου, αν χρειάζεται ειδική φροντίδα λόγω βαριάς ή χρόνιας ασθένειας ή αναπηρίας), δικαιούται άδεια ΑΝΕΥ ΑΠΟΔΟΧΩΝ:

• 6 εργάσιμες ημέρες/έτος για 1 εξαρτώμενο μέλος
• 8 εργάσιμες ημέρες/έτος για 2 εξαρτώμενα μέλη
• 14 εργάσιμες ημέρες/έτος για περισσότερα από 2 εξαρτώμενα μέλη

Η άδεια αυτή είναι χωρίς αποδοχές (Ν. 4808/2021 άρθρο 42 / ΚΕΔ άρθρο 244, βάση Ν. 1483/1984 άρθρο 7). Καλύπτει και άλλα εξαρτώμενα μέλη, όχι μόνο τα τέκνα.

Άδεια φροντιστή (Ν. 4808/2021)

Άδεια που εισήγαγε ο Ν. 4808/2021 (Οδηγία 2019/1158/ΕΕ) — η σωστή ονομασία είναι «άδεια φροντιστή»:

• Έως 5 εργάσιμες ημέρες/έτος για την προσωπική φροντίδα ή υποστήριξη συγγενή ή προσώπου του ίδιου νοικοκυριού που έχει ανάγκη σημαντικής φροντίδας για σοβαρό ιατρικό λόγο
• Άνευ αποδοχών (εκτός αν ΣΣΕ ορίζει αλλιώς)
• Απαιτείται ιατρική γνωμάτευση που βεβαιώνει τη σοβαρή ανάγκη φροντίδας — ο νόμος το προβλέπει ρητά
• Προϋπόθεση: 6 μήνες συνεχόμενης ή διαδοχικής απασχόλησης στον εργοδότη

Βάση: Ν. 4808/2021 άρθρο 29 / ΚΕΔ άρθρο 232. Μην τη μπερδεύεις με την άδεια θηλασμού/φροντίδας τέκνου (άρθρο 37) — είναι διαφορετικό δικαίωμα.

Άδεια για στρατιωτικές υποχρεώσεις

Εργαζόμενος που κατατάσσεται για θητεία ή επιστρατεύεται:

• Η εργασιακή σχέση αναστέλλεται (δεν λύνεται) κατά τη διάρκεια
• Ο εργοδότης υποχρεούται να τον επαναπροσλάβει εντός 1 μήνα από απόλυση

Συνοπτικός πίνακας

Νομοθεσία

• Ν. 1346/1983 — Εξεταστική/εκπαιδευτική άδεια (+ ΕΓΣΣΕ 1996, κυρ. Ν. 2556/1997)
• Ν. 1483/1984 — Προστασία οικογένειας (άρθρο 7: βάση άδειας ασθένειας τέκνου)
• Ν. 4808/2021 — άρθρο 29 (φροντιστή), 37 (φροντίδα τέκνου/θηλασμός), 41 (μειωμένο ωράριο γονέα τέκνου με αναπηρία), 42 (ασθένεια τέκνου/εξαρτ. μέλους), 43 (σοβαρή ασθένεια τέκνου)
• ΚΕΔ (ΠΔ 62/2025) — άρθρα 232, 239, 243, 244, 245 (κωδικοποίηση των αντίστοιχων διατάξεων του Ν. 4808/2021)
• Ν. 3528/2007 — (για δημ. υπαλλήλους — αρκετές αρχές εφαρμόζονται αναλογικά)