Ομαδικές Απολύσεις

Όταν τα αφεντικά σχεδιάζουν μαζικές απολύσεις, ο νόμος επιβάλλει αυστηρή διαδικασία πριν αυτές γίνουν. Η παράκαμψη αυτής της διαδικασίας καθιστά τις απολύσεις άκυρες. Αυτός είναι ο χώρος όπου η οργανωμένη παρουσία ενός σωματείου στον χώρο δουλειάς αλλάζει τα πάντα — χωρίς εκπροσώπηση, οι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν τις απολύσεις μεμονωμένα και χωρίς μοχλό πίεσης.

Πότε ενεργοποιείται η διαδικασία ομαδικών απολύσεων

Η διαδικασία ισχύει όταν σε χρονικό διάστημα ενός μηνός ο εργοδότης σχεδιάζει να απολύσει:

Μέγεθος επιχείρησηςΑριθμός απολύσεων που ενεργοποιούν τη διαδικασία
20–150 εργαζόμενοι6 ή περισσότεροι εντός μηνός
150+ εργαζόμενοι5% του εργατικού δυναμικού ή 30 εργαζόμενοι (όποιο είναι μικρότερο)

Παράδειγμα: Επιχείρηση με 200 εργαζόμενους — το όριο είναι 5% × 200 = 10. Απολύσεις που υπερβαίνουν τις 10 τον μήνα ενεργοποιούν τη διαδικασία ομαδικών απολύσεων. Ο απόλυτος πλαφόν των 30 δεσμεύει μόνο πολύ μεγάλες επιχειρήσεις (π.χ. 1.000 εργαζόμενοι → 5% = 50, αλλά ισχύει το ανώτατο των 30).

Οι απολύσεις "μετρούν" συνολικά, ακόμα και αν γίνονται σε τμήματα ή υποκαταστήματα — τα αφεντικά δεν μπορούν να τις "κατατμήσουν" για να παρακάμψουν τη διαδικασία.

Η υποχρεωτική διαδικασία βήμα προς βήμα

Βήμα 1: Διαβούλευση με εκπροσώπους εργαζόμενων (30 ημέρες)

Ο εργοδότης υποχρεούται να κοινοποιήσει γραπτά στους εκπροσώπους των εργαζόμενων (σωματείο ή συμβούλιο εργαζόμενων):

Οι εκπρόσωποι έχουν 30 ημέρες να διαπραγματευτούν εναλλακτικές (π.χ. μειωμένο ωράριο, εθελοντικές αποχωρήσεις, αναστολή συμβάσεων). Η διαβούλευση πρέπει να γίνει πραγματικά — όχι τυπικά. Ένα ισχυρό σωματείο βάσης στον χώρο μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτές τις 30 ημέρες για να οργανώσει, να πιέσει και να κερδίσει εναλλακτικές λύσεις.

Βήμα 2: Γνωστοποίηση στο ΔΥΠΑ και Υπουργείο Εργασίας

Ταυτόχρονα, ο εργοδότης γνωστοποιεί γραπτά στον ΔΥΠΑ (Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης) και στο Υπουργείο Εργασίας:

Βήμα 3: Έλεγχος νομιμότητας από το ΑΣΕ

Μετά το πέρας της διαβούλευσης, ο εργοδότης υποβάλλει το πρακτικό διαβούλευσης στο Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας (ΑΣΕ). Το ΑΣΕ διενεργεί έλεγχο νομιμότητας — ελέγχει αν ο εργοδότης τήρησε τις υποχρεώσεις ενημέρωσης και διαβούλευσης — και εκδίδει αιτιολογημένη απόφαση εντός αποκλειστικής προθεσμίας 10 ημερών.

Σημαντικό: Το παλιό υπουργικό «βέτο» — η εξουσία του Υπουργού να εγκρίνει ή να απορρίψει τις απολύσεις με κριτήρια «αγοράς εργασίας / κατάστασης επιχείρησης / εθνικής οικονομίας» — καταργήθηκε με τον Ν. 4472/2017 (άρθρο 17), μετά την απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ AGET Ηρακλής (C-201/15). Ο έλεγχος του ΑΣΕ είναι πλέον μόνο έλεγχος νομιμότητας, όχι σκοπιμότητας.

Οι απολύσεις παράγουν αποτελέσματα 10 ημέρες μετά την υποβολή του πρακτικού (αν υπάρξει συμφωνία) ή 20 ημέρες μετά την απόφαση του ΑΣΕ (αν δεν υπάρξει συμφωνία), με ανώτατο όριο τις 60 ημέρες από την κοινοποίηση του πρακτικού στο ΑΣΕ. Όλο αυτό το διάστημα είναι χρόνος που ο χώρος δουλειάς μπορεί να αξιοποιήσει για οργάνωση και πίεση.

Ρόλος της Επιθεώρησης Εργασίας

Η Επιθεώρηση Εργασίας εποπτεύει τη διαδικασία. Αν εντοπίσει παραβιάσεις, μπορεί να:

Τι γίνεται αν ο εργοδότης παρακάμψει τη διαδικασία

Απολύσεις που γίνονται χωρίς τήρηση της διαδικασίας είναι άκυρες ως προς το σύνολό τους. Ο εργαζόμενος μπορεί να:

Τι δικαιούσαι αν σε συμπεριλάβουν στις ομαδικές απολύσεις

Η αποζημίωση είναι η ίδια με αυτή της κανονικής απόλυσης — δεν υπάρχει "μειωμένη" αποζημίωση για ομαδικές. Ισχύει η ενιαία κλίμακα (Ν. 2112/1920 όπως τροπ. Ν. 4093/2012· εργάτες και υπάλληλοι ενοποιήθηκαν με τον Ν. 4808/2021 άρθρο 64):

Χρόνια υπηρεσίαςΑποζημίωση
1–4 χρόνια2 μηνιαίοι μισθοί
4–6 χρόνια3 μηνιαίοι μισθοί
6–8 χρόνια4 μηνιαίοι μισθοί
8–10 χρόνια5 μηνιαίοι μισθοί
10–11 χρόνια6 μηνιαίοι μισθοί
16+ χρόνια12 μηνιαίοι μισθοί (ανώτατο)

Από τα 11 έως τα 16 έτη προστίθεται 1 μηνιαίος μισθός ανά έτος, μέχρι το ανώτατο των 12 μηνών (που φτάνει στα 16 έτη). Ως μηνιαίος μισθός λογίζονται τα 22 ημερομίσθια. Διάβασε Αποζημίωση Απόλυσης για τον πλήρη πίνακα και τον υπολογισμό.

Κατά προτεραιότητα επαναπρόσληψη

Η κατά προτεραιότητα επαναπρόσληψη των απολυθέντων μπορεί να συμφωνηθεί ως μέτρο άμβλυνσης κατά τη διαβούλευση (Ν. 1387/1983). Δεν αποτελεί αυτόματο, δεσμευτικό νομικό δικαίωμα με προκαθορισμένο 12μηνο — γι' αυτό ακριβώς διεκδικείται συλλογικά στο τραπέζι της διαβούλευσης, όπου ένα οργανωμένο σωματείο μπορεί να το κατοχυρώσει με συμφωνία ή ΣΣΕ.

Τι κάνω όταν ανακοινωθούν ομαδικές απολύσεις

Το πρώτο βήμα είναι συλλογικό: μη το αντιμετωπίσεις μόνος σου.

  1. Επικοινώνησε αμέσως με το σωματείο ή εκπρόσωπο εργαζόμενων — αν δεν υπάρχει σωματείο, αυτή είναι η στιγμή για να ξεκινήσετε
  2. Ζήτα γραπτώς την επίσημη γνωστοποίηση — σε ποια κατηγορία ανήκεις, ποια η ημερομηνία
  3. Σημείωσε τις ημερομηνίες: έναρξη διαβούλευσης, αποστολή γνωστοποίησης στο ΔΥΠΑ — η τήρηση των προθεσμιών είναι κρίσιμη
  4. Αν δεν ξεκινήσει διαβούλευση, κατάγγελλε στην Επιθεώρηση Εργασίας αμέσως
  5. Αν σου επιδοθεί απόλυση εντός της 30ήμερης αναμονής, η απόλυση είναι άκυρη — άσκησε αγωγή
  6. Συντόνισε με τους συναδέλφους: κοινή νομική στρατηγική, κοινές καταγγελίες και δημοσιότητα πιέζουν πολύ περισσότερο από ατομικές αγωγές

Δες επίσης

Νομοθεσία