Επικουρική Σύνταξη & ΤΕΚΑ

Η επικουρική σύνταξη δεν είναι μπόνους — είναι μια δεύτερη σύνταξη που την πληρώνεις κάθε μήνα με δικές σου εισφορές. Και για μια ολόκληρη γενιά εργαζομένων το κράτος άλλαξε σιωπηλά τους κανόνες: από την 1.1.2022 όποιος πρωτοασφαλίζεται δεν μπαίνει πλέον στο παλιό, εγγυημένο διανεμητικό σύστημα, αλλά σε έναν ατομικό επενδυτικό λογαριασμό (ΤΕΚΑ) — και το τελικό ποσό της σύνταξής του εξαρτάται πια από τις αγορές. Μάθε σε ποιο σύστημα ανήκεις και τι σου οφείλεται.

Τι είναι η επικουρική σύνταξη

Η επικουρική είναι μια δεύτερη σύνταξη που προστίθεται πάνω στην κύρια (Σύνταξη). Είναι υποχρεωτική για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα και για ορισμένους αυτοαπασχολούμενους (π.χ. μηχανικοί, δικηγόροι) στους κλάδους όπου η επικουρική ασφάλιση είναι υποχρεωτική. Χρηματοδοτείται από ξεχωριστές εισφορές — διαφορετικές από αυτές της κύριας σύνταξης.

Μη την υποτιμάς: δεν είναι διακοσμητική. Για πολλούς εργαζόμενους προσθέτει ένα σημαντικό ποσοστό στη συνολική σύνταξη — χρήματα που, αν χαθούν λόγω αδήλωτης εργασίας ή μη καταβολής εισφορών, δεν επιστρέφουν.

Δύο συστήματα — ο διαχωρισμός της 1.1.2022

Σήμερα συνυπάρχουν δύο εντελώς διαφορετικά συστήματα επικουρικής ασφάλισης. Σε ποιο ανήκεις εξαρτάται από το πότε πρωτοασφαλίστηκες:

ΣύστημαΠοιος ανήκειΠώς λειτουργεί
e-ΕΦΚΑ (πρώην ΕΤΕΑΕΠ)Όσοι πρωτοασφαλίστηκαν πριν την 1.1.2022 (και γεννήθηκαν πριν την 1.1.2004)Διανεμητικό (PAYG) — οι εισφορές των σημερινών εργαζομένων πληρώνουν τις σημερινές συντάξεις· το ποσό καθορίζεται με βάση ποσοστά αναπλήρωσης
ΤΕΚΑ (Ν.4826/2021)Όσοι πρωτοασφαλίζονται από την 1.1.2022 (ανεξαρτήτως ηλικίας) και όλοι όσοι γεννήθηκαν από την 1.1.2004Κεφαλαιοποιητικό — ατομικοί λογαριασμοί· οι εισφορές σου αποταμιεύονται στο δικό σου όνομα και επενδύονται· το ποσό δεν είναι προκαθορισμένο

Το ΤΕΚΑ (Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης) είναι Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου — δηλαδή δημόσιος φορέας, όχι ιδιωτική ασφαλιστική. Άλλαξε όμως το μοντέλο χρηματοδότησης: από τη συλλογική/διανεμητική λογική στην ατομική κεφαλαιοποίηση.

Σε ποιο σύστημα είμαι; Αν η πρώτη σου ασφάλιση σε οποιονδήποτε κλάδο ξεκίνησε πριν την 1.1.2022 και γεννήθηκες πριν το 2004, είσαι στην επικουρική του e-ΕΦΚΑ. Αν ξεκίνησες να εργάζεσαι για πρώτη φορά από την 1.1.2022, είσαι υποχρεωτικά στο ΤΕΚΑ.

Προαιρετική μετάταξη: Από την 1.1.2023, όσοι γεννήθηκαν από την 1.1.1987 και μετά και ήδη ανήκουν στην επικουρική του e-ΕΦΚΑ μπορούν προαιρετικά να επιλέξουν να ενταχθούν στο ΤΕΚΑ. Σκέψου το σοβαρά και ζήτα συμβουλή πριν αποφασίσεις — η επιλογή αφορά ολόκληρη τη συνταξιοδοτική σου πορεία (επιβεβαίωσε στο teka.gov.gr τους ισχύοντες όρους και αν είναι αμετάκλητη).

Οι εισφορές — 3% + 3%

Η εισφορά για την επικουρική είναι 6% συνολικά, μοιρασμένη ισόποσα:

Το ίδιο ποσοστό ισχύει και για το ΤΕΚΑ και για την επικουρική του e-ΕΦΚΑ — υπολογίζεται επί των ασφαλιστέων αποδοχών σου (μέχρι το ανώτατο όριο ασφαλιστέων αποδοχών). Στο ΤΕΚΑ, η εισφορά πιστώνεται κάθε μήνα στον ατομικό σου λογαριασμό. Δες αναλυτικά στις Εισφορές.

Έλεγξε ότι πληρώνονται. Οι επικουρικές εισφορές παρακρατούνται μαζί με τις υπόλοιπες. Αν το αφεντικό δεν τις αποδίδει, στο ΤΕΚΑ μειώνεται άμεσα ο ατομικός σου λογαριασμός — άρα και η μελλοντική σου σύνταξη. Η μη καταβολή είναι αδίκημα του εργοδότη, όχι δικό σου: κατάγγειλέ το.

Πώς λειτουργεί η κεφαλαιοποιητική σύνταξη — και ποιος σηκώνει το ρίσκο

Στο ΤΕΚΑ, οι εισφορές σου δεν πληρώνουν τους σημερινούς συνταξιούχους — μπαίνουν στον δικό σου ατομικό λογαριασμό και επενδύονται. Η τελική σου επικουρική σύνταξη προκύπτει από το συσσωρευμένο κεφάλαιο (εισφορές + αποδόσεις των επενδύσεων), το οποίο μετατρέπεται σε μηνιαία σύνταξη όταν συνταξιοδοτηθείς. Είναι σύστημα προκαθορισμένων εισφορών, όχι προκαθορισμένης παροχής: ξέρεις πόσο βάζεις, δεν ξέρεις εκ των προτέρων πόσο θα πάρεις.

Η κρατική εγγύηση (άρθρο 60 Ν.4826/2021): Κατά τον χρόνο επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου (συνταξιοδότηση), το κράτος εγγυάται την καταβολή ελάχιστης ανταποδοτικής μηνιαίας επικουρικής σύνταξης, υπολογισμένης στη βάση της πραγματικής (τιμαριθμοποιημένης) αξίας του συνόλου των εισφορών που έχεις καταβάλει. Δηλαδή ένα δάπεδο: δεν παίρνεις λιγότερα, σε πραγματικές τιμές, απ' όσα έβαλες.

Επιστροφή εισφορών (άρθρο 53): Αν δεν συμπληρώσεις τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης στο ΤΕΚΑ, με τη συμπλήρωση του γενικού ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης σου επιστρέφεται ποσό ίσο με τις καταβληθείσες εισφορές σε πραγματικές τιμές.

Η κριτική — το ρίσκο μετακυλίεται στον εργαζόμενο. Εδώ είναι η ουσία της αλλαγής. Στο παλιό διανεμητικό σύστημα το ρίσκο ήταν συλλογικό και το ποσό της σύνταξης καθορισμένο. Στο κεφαλαιοποιητικό ΤΕΚΑ, την επενδυτική αβεβαιότητα τη σηκώνεις εσύ: η σύνταξή σου εξαρτάται από αποδόσεις αγορών που δεν ελέγχεις, μείον τα διαχειριστικά κόστη. Η κρατική εγγύηση καλύπτει μόνο την πραγματική αξία των εισφορών σου — ένα δάπεδο ίσο με ό,τι έβαλες τιμαριθμοποιημένο· δεν εγγυάται θετική απόδοση ούτε συγκεκριμένο ύψος σύνταξης. Σε καλές αγορές μπορεί να κερδίσεις· σε κρίση, την επιβάρυνση την πληρώνεις εσύ. Είναι, με λίγα λόγια, ιδιωτικοποίηση του ασφαλιστικού ρίσκου — η σύνταξη μιας γενιάς δεμένη στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Πώς ελέγχεις τον λογαριασμό σου

Αν είσαι στο ΤΕΚΑ: Μπες στην πλατφόρμα myTEKA (μέσω teka.gov.gr ή την εφαρμογή myTEKA για Android/iOS) με τους κωδικούς TaxisNet και τον ΑΜΚΑ σου. Βλέπεις 24/7, σε πραγματικό χρόνο: τις εισφορές που έχουν καταβληθεί, την εξέλιξη της αποταμίευσής σου και τις αποδόσεις των επενδύσεων. Έλεγχέ το τακτικά — είναι ο μόνος τρόπος να πιάσεις έγκαιρα αν ο εργοδότης δεν αποδίδει τις εισφορές σου.

Αν είσαι στην επικουρική του e-ΕΦΚΑ: Κατέβασε το ασφαλιστικό σου ιστορικό από το efka.gov.gr και έλεγξε ότι καταγράφονται σωστά και οι επικουρικές σου εισφορές.

Δες επίσης

Νομοθεσία