Ώρες Εργασίας
Νόμιμα όρια
Το συμβατικό πλήρες ωράριο (βάσει ΕΓΣΣΕ) είναι 40 ώρες/εβδομάδα — 8 ώρες/ημέρα σε 5ήμερη εβδομάδα. Προσοχή όμως: το νόμιμο ανώτατο όριο είναι ψηλότερα. Σε 5ήμερη φτάνει τις 45 ώρες/εβδομάδα (9 ώρες/ημέρα) και σε 6ήμερη τις 48 ώρες (8 ώρες/ημέρα). Οι ώρες πάνω από το συμβατικό 40ωρο και μέχρι το νόμιμο (41η–45η σε 5ήμερη, 41η–48η σε 6ήμερη) είναι υπερεργασία και πληρώνονται με ωρομίσθιο +20% (ΚΕΔ, ΠΔ 62/2025 άρθρο 194).
Μην αφήσεις κανέναν να σου πουλήσει το 40ωρο ως «ταβάνι»: είναι το σημείο απ' όπου αρχίζει η προσαύξηση, όχι το τέλος της νόμιμης απασχόλησης.
| Σύστημα εργασίας | Ώρες/ημέρα | Ώρες/εβδομάδα |
|---|---|---|
| 5ήμερο — συμβατικό (ΕΓΣΣΕ) | 8 ώρες | 40 ώρες |
| 6ήμερο — συμβατικό | ~6,67 ώρες | 40 ώρες |
| Νόμιμο ανώτατο (5ήμερο) | 9 ώρες | 45 ώρες |
| Νόμιμο ανώτατο (6ήμερο) | 8 ώρες | 48 ώρες |
Οι ώρες 41η–45η (5ήμερο) / 41η–48η (6ήμερο) = υπερεργασία, +20%. Πάνω από αυτές = Υπερωρίες.
Διαλείμματα
Βάσει ΠΔ 88/1999 και Ν. 3385/2005:
- Εργασία άνω των 4 ωρών: δικαιούσαι διάλειμμα τουλάχιστον 15 λεπτών
- Εργασία άνω των 6 ωρών: δικαιούσαι διάλειμμα 30 λεπτών
- Για εργαζόμενους κάτω των 18 ετών: 30 λεπτά μετά από 4,5 ώρες εργασίας
Το διάλειμμα δεν μπορεί να δίνεται αμέσως στην αρχή ή στο τέλος της βάρδιας — πρέπει να βρίσκεται εντός του ωραρίου. Δεν αμείβεται εκτός αν ορίζεται διαφορετικά από ΣΣΕ ή ατομική σύμβαση. Κατά τη διάρκειά του έχεις δικαίωμα να απομακρυνθείς από τον χώρο εργασίας.
Ευέλικτες ρυθμίσεις (ΔΧΕ)
Ο νόμος επιτρέπει Συστήματα Διευθέτησης Χρόνου Εργασίας (ΔΧΕ) — δηλαδή εναλλαγή εντατικών και μειωμένων περιόδων:
Πότε επιτρέπεται ΔΧΕ
- Με Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (κλαδική ή επιχειρησιακή ΣΣΕ)
- Με ατομική συμφωνία εργαζόμενου-εργοδότη (ΚΕΔ, ΠΔ 62/2025 άρθρο 202, όπως τροποποιήθηκε από τον Ν. 5239/2025)
Τι μπορεί να προβλέπει ΔΧΕ
- Ημερήσια ώρα εργασίας έως 10 ώρες κατά εντατικές περιόδους
- Μειωμένο ωράριο κατά άλλες περιόδους, ώστε ο μέσος όρος σε **12μηνη
- Τετραήμερη εβδομάδα εργασίας (10 ώρες × 4 ημέρες = 40 ώρες) — βάσει ατομικής
περίοδο αναφοράς** να μην ξεπερνά τις 40 ώρες/εβδομάδα
συμφωνίας (έντυπο Ε4) που κατατίθεται στο Εργάνη. Με τον Ν. 5239/2025 το τετραήμερο επιτρέπεται πλέον όλο τον χρόνο (όχι μόνο εποχικά)
Δικαιώματα στο ΔΧΕ
- Ο κανονικός μισθός δεν μειώνεται ανεξαρτήτως συστήματος
- Ώρες που υπερβαίνουν το συμβατικό πρόγραμμα αμείβονται ως Υπερωρίες
- Μπορείς να αρνηθείς ατομική συμφωνία ΔΧΕ χωρίς κυρώσεις — δεν χρωστάς εξήγηση
Το 13ωρο σε έναν εργοδότη (Ν. 5239/2025)
Από τον Οκτώβριο 2025 ο νόμος επιτρέπει ημέρα έως 13 ώρες σε έναν εργοδότη (8 τακτικές ώρες + η ενδιάμεση υπερεργασία + έως 4 ώρες υπερωρία — το ημερήσιο όριο υπερωρίας ανέβηκε από 3 σε 4 ώρες). Το ίδιο ίσχυε ήδη για εργασία σε δύο εργοδότες (Ν. 5053/2023).
Αυτό γίνεται μόνο με τη συναίνεσή σου. Κρατάς πάντα:
- Δικαίωμα άρνησης — η μη συναίνεσή σου στην υπερωρία προστατεύεται και δεν
- 11 ώρες συνεχούς ανάπαυσης που δεν θίγονται σε καμία περίπτωση
- Ανώτατο 150 ώρες υπερωρίας/έτος (≈ 37,5 τέτοιες 13ωρες μέρες)
- +40% προσαύξηση για κάθε ώρα νόμιμης υπερωρίας
αποτελεί λόγο απόλυσης
Το «13ωρο» δεν είναι υποχρέωσή σου — είναι δικαίωμα του αφεντικού να ζητήσει και δικό σου να αρνηθείς. Αν σε πιέζουν ή σε τιμωρούν επειδή αρνήθηκες, κατάγγελλέ το στην Επιθεώρηση Εργασίας (τηλ. 1555).
Δικαίωμα ενημέρωσης για το ωράριό σου
Ο Ν. 4808/2021 (εναρμόνιση Οδηγίας 2019/1152) υποχρεώνει τον εργοδότη:
- Να σου κοινοποιεί εγγράφως το ωράριο εργασίας (αριθμό ωρών, κατανομή ανά ημέρα)
- Για μεταβολή ωραρίου: να σε ειδοποιεί εύλογα εκ των προτέρων — δεν
- Να σου δίνει αντίγραφο του ωρολογίου προγράμματος όπως έχει ψηφιακά
μπορεί να σου αλλάζει το πρόγραμμα με ανακοίνωση της τελευταίας στιγμής
υποβληθεί στο Εργάνη — ζήτα το γραπτώς αν χρειαστεί
Τι κάνεις αν υπερβαίνονται τα νόμιμα όρια
Η υπέρβαση ωραρίου χωρίς νόμιμη διαδικασία αποτελεί παραβίαση:
- Αρνήσου ευγενικά αλλά σταθερά — διατήρησε γραπτό αρχείο αιτημάτων
- Έλεγξε αν έχει υποβληθεί δήλωση υπερωρίας στο Εργάνη — τα αφεντικά
- Κατάγγελλε στην Επιθεώρηση Εργασίας (τηλ. 1555) για παράνομη υπέρβαση ωραρίου
- Αν αρνείσαι υπερωρία και τα αφεντικά σε πιέζουν, αυτό αποτελεί
(email, μηνύματα, σημειώσεις με ημερομηνία/ώρα)
υποχρεούνται να δηλώνουν κάθε υπερωρία πριν γίνει. Αδήλωτη υπερωρία αμείβεται 120% αντί 40%. Αδήλωτη υπερωρία είναι κλοπή — καταγγελία αμέσως.
διακριτική μεταχείριση ή άτυπη τιμωρία — κατάγγελλε στην Επιθεώρηση Εργασίας
Ημερήσια ανάπαυση
Μεταξύ δύο διαδοχικών βαρδιών απαιτείται ελάχιστη ανάπαυση 11 συνεχών ωρών ανά 24ωρο — ΚΕΔ (ΠΔ 62/2025) άρθρο 171 (αρχική διάταξη: ΠΔ 88/1999 άρθρο 3, όπως μειώθηκε από 12 σε 11 ώρες με τον Ν. 4093/2012). Η εβδομαδιαία ανάπαυση των τουλάχιστον 24 συνεχών ωρών προβλέπεται χωριστά — ΚΕΔ άρθρο 173 (αρχική διάταξη: ΠΔ 88/1999 άρθρο 5) — συνήθως την Κυριακή, εκτός αν η ΣΣΕ ορίζει άλλη ημέρα.
Εγγραφή ωρών εργασίας
Ο εργοδότης υποχρεούται να τηρεί ψηφιακό ωρολόγιο πρόγραμμα στο σύστημα Εργάνη (Επιθεώρηση Εργασίας). Η μη καταχώρηση θεωρείται αδήλωτη εργασία και επισύρει βαρύτατα πρόστιμα. Ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα να ζητήσει αντίγραφο.
Νομοθεσία
- ΚΕΔ (ΠΔ 62/2025) — Κώδικας Εργατικού Δικαίου (ΦΕΚ Α΄121/11.07.2025)· κωδικοποιεί ωράριο, ανάπαυση και ΔΧΕ:
- άρθρο 189 — καθιέρωση χρονικών ορίων εργασίας (40ωρο) (αρχική διάταξη: Ν. 4808/2021 άρθρο 55)
- άρθρο 194 — αμοιβή υπερεργασίας (+20%) και υπερωρίας (αρχική διάταξη: Ν. 2874/2000 άρθρο 4, όπως τροπ. Ν. 4808/2021 άρθρο 58 & Ν. 5239/2025 άρθρο 7)
- άρθρο 171 — ημερήσια ανάπαυση 11 ωρών (αρχική διάταξη: ΠΔ 88/1999 άρθρο 3)
- άρθρο 173 — εβδομαδιαία ανάπαυση 24 ωρών (αρχική διάταξη: ΠΔ 88/1999 άρθρο 5)
- άρθρο 202 — διευθέτηση χρόνου εργασίας / ΔΧΕ (αρχική διάταξη: Ν. 1892/1990 άρθρο 41, όπως τροπ. Ν. 4808/2021 & Ν. 5239/2025 άρθρο 8)
- Ν. 5239/2025 — «Δίκαιη Εργασία για Όλους»: 13ωρο σε έναν εργοδότη, τετραήμερο όλο τον χρόνο, ημερήσιο όριο υπερωρίας 4 ώρες
- Ν. 4808/2021 — αρχική εισαγωγή υπερεργασίας/τετραημέρου (κωδικοποιήθηκε στον ΚΕΔ)
- ΠΔ 88/1999 — ελάχιστες απαιτήσεις χρόνου εργασίας/ανάπαυσης (Οδηγία 2003/88/ΕΚ· κωδικοποιήθηκε στον ΚΕΔ)
- Ν. 3385/2005 — ρύθμιση χρόνου εργασίας