Εφεδρεία / Ετοιμότητα (On-Call)

Ετοιμότητα (ή εφεδρεία) είναι η κατάσταση κατά την οποία ο εργαζόμενος δεν εκτελεί ενεργά εργασία, αλλά οφείλει να είναι διαθέσιμος για κλήση από τον εργοδότη. Δεν ρυθμίζεται ρητά από τον ελληνικό εργατικό νόμο, αλλά διέπεται από:

Ετοιμότητα επί τόπου (on-site standby)

Αν παραμένεις στον χώρο εργασίας (ή σε χώρο του εργοδότη) ενώ αναμένεις κλήση, όλος ο χρόνος αυτός λογίζεται ως χρόνος εργασίας — το ΔΕΕ το έχει κρίνει ξεκάθαρα (C-303/98 Simap, C-151/02 Jaeger). Ισχυρό χαρτί: χρησιμοποίησέ το.

Ετοιμότητα κατ' οίκον (home standby)

Αν ο εργαζόμενος παραμένει στο σπίτι αλλά πρέπει να είναι διαθέσιμος:

Κριτήρια ΔΕΕ (C-580/19 Stadt Offenbach, 2021)

Η κατ' οίκον ετοιμότητα λογίζεται ως χρόνος εργασίας αν οι περιορισμοί που σου επιβάλλονται επηρεάζουν σημαντικά τη δυνατότητά σου να ασκείς ελεύθερα τις δραστηριότητές σου — εργαλείο στα χέρια σου, όχι ακαδημαϊκή διατύπωση.

Παράμετροι που κρίνει το δικαστήριο:

Αντίθετα: ετοιμότητα με μεγάλο χρόνο ανταπόκρισης (π.χ. 1 ώρα) και χωρίς γεωγραφικό περιορισμό μπορεί να μην λογίζεται ως χρόνος εργασίας.

Το ισχυρότερο προηγούμενο — ΔΕΕ C-518/15 (Ville de Nivelles κατά Matzak, 2018): πυροσβέστης που όφειλε να ανταποκρίνεται στις κλήσεις εντός 8 λεπτών. Το δικαστήριο έκρινε την κατ' οίκον ετοιμότητά του χρόνο εργασίας, γιατί ο περιορισμός των 8 λεπτών περιόριζε ουσιωδώς τη δυνατότητά του να ασχοληθεί με τα προσωπικά και κοινωνικά του ενδιαφέροντα. Όσο πιο σφιχτός ο χρόνος ανταπόκρισης, τόσο ισχυρότερο το χαρτί σου.

Αμοιβή κατ' οίκον ετοιμότητας

Ακόμα κι αν η κατ' οίκον ετοιμότητα δεν προσμετράται στο ανώτατο ωράριο, πρέπει να αμείβεται.

Η αμοιβή καθορίζεται από ΣΣΕ ή ατομική σύμβαση. Χωρίς σχετική πρόβλεψη ισχύει η αρχή της ίσης αμοιβής για ίση ή ισότιμη εργασία και η αρχή ότι καμία παροχή εργασίας δεν γίνεται άνευ ανταλλάγματος.

Τι σου οφείλεται πρακτικά

Τύπος ετοιμότηταςΧρόνος εργασίας;Αμοιβή;
Επί τόπου (χώρος εργοδότη)Ναι, πάνταΠλήρης μισθός + υπερωρίες
Κατ' οίκον, αυστηροί περιορισμοίΝαι (νομολογία ΔΕΕ)Πλήρης μισθός + υπερωρίες
Κατ' οίκον, ελεύθερη διαθεσιμότηταΣυνήθως όχιΕπίδομα ετοιμότητας

Κλαδικές ρυθμίσεις

Πολλοί κλάδοι έχουν ειδικές ΣΣΕ για ετοιμότητα:

Έλεγξε τη ΣΣΕ του κλάδου σου για συγκεκριμένα ποσά. Αν δεν υπάρχει ΣΣΕ ή αν τα αφεντικά δεν πληρώνουν, ρώτα το συνδικάτο σου και κατάγγελλε στην Επιθεώρηση Εργασίας.

Τι κάνεις αν δεν αμείβεσαι

  1. Κατάγγελλε εγγράφως στον εργοδότη ζητώντας επίδομα ετοιμότητας
  2. Τεκμηρίωσε τους περιορισμούς που σου επιβάλλονται (γεωγραφικοί, χρονικοί)
  3. Απευθύνσου στην Επιθεώρηση Εργασίας (τηλ. 1555) για έρευνα παράνομης αμοιβής
  4. Αν η κατ' οίκον ετοιμότητα λογίζεται ως χρόνος εργασίας και δεν αμείβεται,

    5. είναι αδήλωτη υπερωρία — άσκησε αγωγή (παραγραφή 5 έτη)

Νομοθεσία & Νομολογία